Hitler en die Volkslagting van die Jode
’n Vertelling in woorde eerder as beelde, omdat
die werklikheid steeds te gruwelik is om te aanskou...

Die Uitwissing

BO: Die “Holocaust Memorial” in Miami Beach, in die Amerikaanse staat Florida, is een van verskillende monumente wat die mens­dom bly herinner aan die verskriklike dood van ses miljoen Jode aan die hand van Adolf Hitler en sy Nazi-trawante in die Tweede Wêreldoorlog. Die simboliek van hierdie standbeeld in die monument-kompleks—van verstrengelde lyke wat ’n boontoe- beurende hand omkleef—herinner aan foto’s wat by die Nazi-dodekampe geneem is nadat die Duitsers verslaan was. Dit is foto’s van massas dooie liggame wat slote vul of in hope opgestapel lê. Sulke foto’s is in ons besit, maar is heeltemal te gruwelik om hier te plaas, omdat dit veral kinders en sensitiewe mense geweldig kan ontstel. Gevolglik maak ons in hierdie artikel gebruik van woorde wat 'n mens tot nadenke ruk eerder as van die beskikbare skokkende grafika.

Foto:  U.S. National Park Service
 

Die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was vir Hitler die volmaakte rookskerm... om die “finale oplossing” deur te voer en die miljoene Jode in die Duits-besette Europa stelselmatig te vermoor. Hierdie gepoogde soge­naamde Uitwissing was een van die verskriklikste skand­dade van alle tye. Dit is ’n greep uit die mense­geskiedenis waarvan elkeen deeglik moet kennis dra—sodat so iets nooit in enige tyd weer toegelaat sal word om te gebeur nie...

IS ’n volmaakte lentemôre. ’n Ontsaglike menigte helderwit blomme skitter weldadig in die vroeë strale van die son. Gesmelte yswater biggel teen die hange van die Alpe, vorm strome wat vrolik saamvloei na die bolope van die Donau.

Maar dit is onmoontlik om die milde gawes van die natuur te geniet. Want die lug is vol verskrikking... ruik na die dood. Dit is die dood van ’n onnoemlike horde slagoffers van een van die ergste skanddade van alle tye. Die Uitwissing.

Die Franse soldate wat Suid-Duitsland op daardie pragtige oggend laat in April 1945 oorgesteek het, het op ’n doodsgroef afgekom met tallose ontbindende menselyke—die naakte getuienis van vyf jaar van Nazi-wreedheid.

Rolprente soos Steven Spielberg se Oscar-bekroonde Schindler’s List het sedertdien help verseker dat die mensdom dit nie sal vergeet nie: die ontsettende wreedhede van die sogenaamde Uitwissing of Volkslagting of Holocaust. Duitsland se Nazi-leier Adolf Hitler en sy trawante het destyds al die Jode van Europa probeer uitwis in wat hulle as die “finale oplossing van die Joodse probleem” beskou het. Die lyding wat daarmee saamgegaan het, is eenvoudig onbeskryflik.

Hoewel die Geallieerdes reeds in 1942 van die dodekampe vir die Jode te hore begin kom het, is die volle betekenis van die verskrikking eers aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog besef toe die kampe ontset is.

Verbysterende gru-tonele

DIE Geallieerde soldate het die gruwels van oorlog geken, maar die tonele wat hulle in die kampe begroet het, het hulle heeltemal verbyster. Britse troepe wat in April 1945 die berugte Belsen-kamp naby Hannover bevry het, het op tienduisend lyke afgekom wat nie begrawe was nie.

Volgens ’n militêre verslag “was daar getuienis van kannibalisme. Die inwoners het alle selfrespek verloor, is moreel afgetakel tot die vlak van ondiere. Hul klere was in vodde, het van die luise gewemel, en binne sowel as buite die hutte was ’n feitlik aaneenlopende tapyt van dooie liggame, menslike ontlasting, toiings en vullis.”

Amerikaanse soldate wat ’n kamp van slawe-arbeiders binnegegaan het, het gevind dat die toestande “feitlik nie meer as menslik herken kon word nie. Almal was weinig meer as geraamtes; die dooies het langs die siekes en sterwendes in dieselfde beddens gelê; vullis en menslike afskeidings het die vloere bedek. Geen poging is aangewend om die kwale en gangreen te verlig wat onbeteueld onder die gevangenes versprei het nie.”

’n Britse parlementslid wat deur premier Winston Churchill van Brittanje na die Buchenwald-kamp gestuur is, het verslag gedoen oor wat hy die “disenterie-hut” genoem het. Dit was omtrent 2,5 m by iets meer as 7 m, maar die menigte siekes is daar in rakhokkies ingedruk—ook dié wat reeds geopereer was (sonder verdowing deur die gevangenisdokters). Daar was geen matrasse nie. “Die ontlasting van die disenterie-pasiënte het van die een rak na die volgende afgedrup. As die lewendes sterk genoeg was, het hulle die dooies uitgedruk tot in die gang.”

En by nog ’n kamp, Dachau, naby München, was foto’s wat geneem is so stokkend dat hulle veral destyds eenvoudig nie gepubliseer kon word nie.

Fanatieke Jodehaters

ANTISEMITISME—Jodehaat—was niks nuuts in die Europa van die vroeë twintigste eeu nie. Trouens, in die afgelope duisend jaar was daar talle uitsettings van en moorde op Europese Jode.

Maar met Adolf Hitler se opkoms in Duitsland ná die Eerste Wêreld­oorlog en die stigting van sy Nazi­-party in 1920, is anti-Semitisme tot uiterstes gevoer waarvan daar voorheen nooit eens gedroom kon word nie.

Jodehaat was ’n kernbegrip in die Nasionaal-Sosialistiese filosofie—en hul doel was om enigiemand en enigiets wat Joods was uit te wis. En vir die Nazi’s het Joods enigiets beteken: om Joodse ouers, net een Joodse ouer of selfs slegs een Joodse grootouer te hê.

In sy talle emosionele openbare toesprake het Hitler sy ondersteuners daarvan verseker dat hulle nie die skuld vir Duitsland se teenspoede moes kry nie, maar dat hul probleme deur Jode, Kommuniste en Sosialiste veroorsaak is. In sy boek Mein Kampf, wat in 1925 uitgegee is, het hy selfs Joodse Kommuniste vir Duitsland se nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog geblameer.

“Dit is ons plig,” het hy eenmaal gesê, “om ons volk op te wek, op te sweep en op te rui om die Jode instinktief te verafsku.”

Die Nazi’s het die Jode in dié tyd gedurig met volslae minagting behandel. Jode is in die strate aangeval. Sinagoges is afgebrand en Joodse grafte geskend. Joodse winkels is geboikot, geplunder en met handgranate bestook.

In Januarie 1933 het Hitler kanselier van Duitsland geword, en twee maande later diktator. Die Nazi-bewind het die Jode in Duitsland nou stelselmatig vervolg. Anti-Joodse wette is gemaak wat hulle hul burgerregte ontneem en Joodse emigrasie aangemoedig het.

In September 1939 het Hitler Pole binnegeval, waardeur die Tweede Wêreldoorlog ontketen is. Die Poolse Jode is van meet af aan met die uiterste wreedheid behandel.

Miljoene Jode is in afgeslote dele van hul stede—die sogenaamde ghetto’s—ingeperk. Kontak met die buitewêreld is verbied en slegs die geringste kosrantsoene is ingestuur. Duisende is van honger dood.

Hordes Poolse Jode is na konsentrasiekampe in sowel Pole as Duitsland gestuur.

Die uitwissing van die Jode is sinoniem met daardie Nazi-konsentrasiekampe, wat van 1933 af in gebruik gekom het toe Hitler die bewind oorgeneem het.

Kampe van verskrikking

ELKEEN wat die Nazi’s as “ongewens” beskou het—Jode, Sigeuners, Jehovasgetuies, Roomse geestelikes wat teen die Nazisme gekant was, geestesversteurdes, Russiese krygsgevangenes, Spaanse republikeine, vakbondlede en ander politieke gevangenes—is in die konsentrasiekampe aangehou.

Elke kampbewoner moes ’n gekleurde kenteken dra om aan te toon tot watter groep hy behoort. Só moes die Jode ’n geel driehoek dra—hoewel dit later in die Ster van Dawid verander is.

Gevangenes is geskop, geslaan, gemartel, verwurg en geskiet soos dit die wagte behaag het. Mans en vroue is geskei en kinders van hul ouers weggevat. Talle is van honger of siekte dood.

Dokters het mediese proewe met baie Jode gedoen: om te kyk wat sou gebeur wanneer hulle sonder verdowingsmiddels geopereer is of hoe lank ’n mens in bitter lae temperature kan oorleef.

Die fiksstes is dikwels as slawe-arbeiders vir die Duitse soldate gebruik. Hulle moes versterkings bou, spoorlyne, paaie en brûe herstel, ondergrondse bunkers en ondergrondse bergvestings grawe en tenks vir die soldate gereed maak. Hulle moes werk totdat hulle van uitputting inmekaargesak het.

In die laaste deel van die Tweede Wêreldoorlog, toe dit geblyk het dat Duitsland nie kon wen nie, is werkers gedwing om die getuienis van die massamoorde weg te steek. Hulle moes die lyke in die grafte opgrawe, dit verbrand en dan die as verstrooi.

Die “finale oplossing”

DIE Nazi’s het in 1941 met die vergassing van die Jode begin eksperimenteer. In Januarie van die daaropvolgende jaar het Nazi-amptenare byeengekom by Wannsee, ’n voorstad van Berlyn, om te bepaal hoeveel Jode nog vermoor moes word en om die sogenaamde “finale oplossing” van die Joodse “probleem” te beplan. Daarmee is die finale uitwissing van die Jode bedoel.

Die Jode van Brittanje, Finland en die neutrale lande van Europa is by die lys van potensiële slagoffers gereken. Van toe af is massiewe dodekampe gebou. Slagoffers is aangekeer, op treine en beestrokke gelaai en na die kampe gebring.

In die waan gebring dat hulle geïnterneer sou word en sou moes werk, het hulle reguit in gaskamers ingeloop. Hul klere, wat hulle moes uittrek voordat hulle die gaskamers binnegegaan het, is verkoop. Hul koppe is kaalgeskeer en die hare gebruik om matrasse mee op te stop. Goudvulsels is uit hul tande gehaal.

By Auschwitz is sowat 12 000 Jode daagliks vergas en veras. Teen die einde van die oorlog was hierdie dodekamp die begraafplaas van sowat twee miljoen Jode.

Toe die Geallieeerde soldate ná die oorlog die dodekampe binnegaan, het hulle meestal nie-Jode daar aangetref. Wat gebeur het, was dat die Jode wat soontoe gestuur is, omtrent net so vinnig vermoor is as wat hulle daar aangekom het. Teen die einde van die oorlog is bereken dat meer as 40 persent van die wêreld se Jode—sowat ses miljoen mans, vroue en kinders—vermoor is.

Die oorlewendes

ONDANKS die Nazi’s se poging om al die Europese Jode uit te wis, het ’n verbasende aantal oorleef. Van die sowat 1,75 miljoen wat teen die einde van die oorlog nog gelewe het, was tussen 250 000 en
300 000 oorlewendes van die dodekampe en “dodemarse” in die veld.

Party het uit Europa gevlug voordat die oorlog begin het. Vir andere het die oorlog geëindig voordat die Nazi’s hul planne met hulle kon uitvoer. Sekeres het toevlugsoorde in die Sowjet-beheerde Sentraal-Asië, Switserland, Spanje, Portugal en Swede gevind.

’n Gelukkige minderheidjie is deur simpatieke nie-Jode weggesteek, wat daarmee hul eie lewe gewaag het. En hoewel Berlyn “Judenrein” (skoongemaak van die Jode) verklaar is, het minstens vierduisend Berlynse Jode ondergronds gewoon. ’n Klompie Jode is nie as Jode geëien nie.

Baie mense is dood nadat die Geallieerde soldate die kampe ontset het—sowat vyfhonderd per dag in die eerste week of wat. Hoewel soldate en medici al die moontlike gedoen het om die slagoffers te help, was baie eenvoudig te swak of siek om te bly lewe. Honderde is dood omdat die Britse kosrantsoene wat hulle ontvang het, te ryk vir hul uitgeteerde gestelle was.

En volgens sekere verslae het mense gesterf net omdat hulle so verlig was dat hulle gered is. Dit was eenvoudig meer as wat hul verpletterde senuwees kon verduur.

”Ons het verleer hoe om te lag,” het ’n oorlewende, dr. Zalman Grinberg, gesê. “Ons kan nie meer huil nie, ons begryp nog nie ons vryheid nie, alles omdat ons steeds by ons dooie kamerade is... ons hoort in die massagrafte van hulle wat in Charkof, Lublin en Kofno geskiet is. Ons behoort tot die miljoene wat in Auschwitz en Birkenau vergas en verbrand is. Ons behoort tot daardie tienduisende wat deur miljarde luise getreiter is, wat in modder met ’n hongerdieet moes lewe, met koue en wanhoop as metgeselle. Ons lewe nie. Ons is dood.”
 
 

Die Samaritaan •  OSKAR SCHINDLER (LINKS), ’n Duitse Katoliek, het sy lewe gewaag om ’n geraamde 11 000 Poolse Jode te red. Hy het eenkeer 1200 Jode uit twee arbeidskampe verwyder, kastig om hulle as slawe-arbeiders in sy kombuisgerei-fabriek te laat werk, maar eintlik om hulle te beskerm. ’n Ander keer weer—toe twee verseëlde beestrokke vol Hongaarse Jode per trein heen en weer gestuur is sonder ’n klaarblyklike bestemming en uiteindelik net so op ’n stasie gelos is—het Schindler gevra dat die waens na sy wapenfabriek gestuur word. Toe sy versoek geweier word, is hy self na die stasie toe waar hy die vragbrief gevind en daarop geskryf het: “Eindbestemming—Schindler-fabriek, Brunnlitz”. Die waens het by sy fabriek aangekom en Schindler het die mense binne-in bevry en hulle kos, warmte en beskerming gegee. Twintig van die honderd is van die koue dood tydens die verskriklike reis. Toe Schindler in Oktober 1974 dood is, is sy oorskot na Jerusalem gestuur. Hy is op die Olyfberg begrawe en sy begrafnis is bygewoon deur baie van die mense wat hy gered het.

Anne Frank... tiener-skryfster van ’n beroemde dagboek   •  ANNE FRANK, 1929-1945 (wasbeeld-voorstelling HIERBY),  ’n Duits-gebore Joodse meisie, het ná haar dood vanweë haar gepubliseerde dagboek oor haar ervaringe in afsondering wêreldberoemd geword. Sy het dit tydens dieTweede Wêreldoorlog geskryf terwyl sy en haar gesin twee jaar lank in versteekte kamers in 'n gebou in Amsterdam, Nederland, weggekruip het. Nazi-Duitsland het Nederland destyds beset. Die verstekelinge is egter uiteindelik gevang, en Anne het in die konsentrasiekamp Bergen-Belsen gesterf. Nadat haar boek postuum deur haar pa, Otto Frank, gepubliseer was, het dit 'n wêreldtreffer geword wat in baie tale vertaal en deur miljoene mense gelees is. Volgens baie mense is dit ’n uitmuntend geskrewe verhaal deur en oor 'n meisie in die puberteit wat onder die uiterste omstandighede geskryf is. Verskeie rolprente is ook oor Anne Frank vervaardig. Foto van die Anne Frank-wasbeeld van Madame Tussauds in Amsterdam, in 2009 geneem deur “Arch”, wat dit tot openbare besit verklaar het (“released into the public domain”)

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad