KYK na R2-muntstukke soos hierdie twee wat onderskeidelik in die "ou" en "nuwe" Suid-Afrika gemunt is. Daar is sekere dinge wat jy dadelik opmerk. Vir eers is die munte ewe groot en bes moontlik bestaan hulle uit dieselfde legering (metaalmengsel). Maar daar is ook ingrypende verskille.

Op die agterkante verskyn byvoorbeeld die land se wapens—die gewese een en die huidige. Die nuwe wapen het niks oorgehou van die statige bokke, die vrou met die anker, selfs die ossewa en die vrugteboom, asook die Latynse leuse Ex unitate vires en ander dinge wat op die ou wapen (REGS) gepryk het nie. In die plek daarvan is ’n totaal nuwe wapen wat ’n onmiskenbare Afrika-aura uitstraal. Hierdie nuwe wapen (kyk HEEL BO) is reeds ’n hele paar jaar oud nadat dit in die jaar 2000 ons amptelike landswapen geword het. Dit is deur die Pretorianer Iaan Bekker ontwerp.

Maar wat beteken die simbole op die nuwe landswapen? Soveel is al daaroor gesê en geskryf—en partykeer duidelik met ’n partypolitieke agenda, terwyl ’n nasionale embleem tog ver buitekant die partypolitiek behoort te staan—dat dit miskien beter is om terug te gaan tot die verduidelikings wat oud-pres. Thabo Mbeki daaroor gegee het tydens die amptelike onthulling daarvan op Kwaggafontein in die Vrystaat op Vryheidsdag, 27 April 2000.

Uittreksels uit mnr. Mbeki se destydse  toespraak word hieronder deur ons uit die Engels vertaal. Die opskriffies is ons eie.

Hoe is die nuwe wapen ontvang? Oor die algemeen goed. Natuurlik nie oral met dieselfde geesdrif nie. Soos een waarnemer dit al gestel het: "Kritiek op die uitlegging van die simbole op die wapen (nie soseer op die simbole self nie) sou kon wees dat dit die mensheid verheerlik. Geen plek word aan die geesteslewe en die dieper religieuse waardes gegun nie, terwyl die oorgrote meerderheid, sowat tagtig persent, van Suid-Afrikaanse gemeenskap ten minste sê dat hulle tot Christelike kerke behoort. Maar miskien kon dit doelbewus so gedoen gewees het om onmin tussen verskillende geloofsgroepe in ons land te vermy."

Hoe ook al, verantwoordelike mense is dit oor een ding eens: As embleem en vergestalting van die staatsgesag is dit ons plig om ons landswapen te eerbiedig net soos ons dit met ons volkslied en ons vlag moet doen.

Uittreksels uit toespraak deur oud-pres. Thabo Mbeki by die onthulling van die landswapen,  Kwaggafontein, 27 April 2000
Bron: Kantoor van die Presidentskap

"VANDAG, op ons Vryheidsdag, is ons ook hier byeen om nogmaals ’n simbool van ons nasionale identiteit te onthul, ons nuwe landswapen wat nou vir die heel eerste keer voor ons staan.

"Dit is sowel Suid-Afrikaans as van Afrika. Dit is sowel van Afrika as universeel.

"Ons verre verlede, ons huidige bestaan en ons toekoms word daarin vergestalt terwyl dit voor ons ontvou. Dit verteenwoordig die blywende en tog ontwikkelende identiteit van Suid-Afrika se mense waar dit deur die tyd en ruimte sy eie vorm aanneem..."

Sekretarisvoël... beskerming

" ’n Sentrale afbeelding in ons nuwe wapen is die legendariese sekretarisvoël met sy vlerke omhoog. Hierdie oorwelwende beskermer is ’n voël wat slange doodmaak en ons sodoende beskerm teen diegene wat ons kwaad sou aandoen." (Op die foto REGS is ’n sekretarisvoël soos hy in die natuur lyk. Foto: Gary M Stolz / USFWS )

Die son... lig en lewe

"Bokant die voël is die opkomende son, ’n lewegewende krag wat ook ’n voorstelling is van die vlug van die duisternis en die triomf van ontdekking, kennis, die begrip van dinge wat verborge was, wat ook die nuwe ontluikende lewe verlig—ons nuwe nasie waar dit gebore word en ontwikkel."

Die protea... skoonheid en bloei

"Onder die voël is die protea, ’n inheemse blom van ons land wat skoonheid voorstel, die estetiese harmonie van ons kulture, ons opbloei as ’n nasie terwyl dit in die rigting van die son groei."

Koringare... vrugbaarheid

"Die koringare is embleme van die vrugbaarheid van ons land wat reeds duisende jare lank ons mense van lewensmiddele voorsien het soos dit altyd sal bly doen."

Olifantstande ... wysheid, standvastigheid, krag

"Die ivoortande van die Afrika-olifant, wat in pare geplaas is om mans en vroue voor te stel, simboliseer wysheid, standvastigheid en krag." 

Skild en neergelegde spies en knopkierie... die verdediging van vrede... beskerming... kultuurbewustheid

" In die middel staan ’n skild wat dui op die beskerming van ons bestaan van geslag tot geslag. Daarbo-op lê ’n spies en ’n knopkierie. Saam verkondig hierdie ensemble die verdediging van vrede eerder as ’n staat van oorlog.

"Hierdie skild van vrede, wat ’n mens ook aan ’n Afrika-trom laat dink, dra dus terselfdertyd die boodskap oor van ’n nasie wat besiel is met ’n liefde vir kultuur, waar die protea verbeeldingryk in die bo-deel van die skild afgebeeld word."

Mensfigure... die heel eerste Suid-Afrikaners versinnebeeld die saak van die mens

"Binne-in die skild is sekere van die vroegste voorstellings van die mens op aarde. Die heel eerste bewoners van ons land word uitgebeeld, mense van die Khoisan, wat spreek van ons verpligting om die mensheid te roem en die vervulling van die saak van alle mense in ons land en regdeur die wêreld te bevorder.

"Hierdie figure is oorgeneem van beelde op die Linton-steen, ’n wêreldberoemde voorbeeld van Suid-Afrikaanse rotskuns.

"Hulle word in ’n groetende houding uitgebeeld, wat die transformasie demonstreer van die individu na ’n sosiale wese wat tot ’n kollektiewe en onderling afhanklike mensheid behoort."

Die leuse... eenheid in verskeidenheid

"Die leuse op ons nuwe wapen, geskryf in die Khoisan-taal van die /Xam-volk, beteken: Uiteenlopende mense verenig, of: Mense wat verskillend is, kom saam.

"Ons het ’n antieke taal van ons land gekies. Hierdie taal is nou ’n uitgestorwe taal, want daar is niemand wat lewe wat dit as sy of haar moedertaal praat nie. Dit benadruk die tragedie van miljoene mense wat deur die eeue gesterf of selfs as volkere opgehou bestaan het weens mense se onmenslikheid teenoor andere.

"Dit sê ook dat ons van ons kant af nooit ten volle menslik kan wees as enige mense van die aangesig van die aarde gevee word nie, want elkeen van ons is ’n deeltjie van die volledige geheel..

"Deur hierdie woorde op ons landswapen te graveer—!ke e: /xarra //ke—verbind ons ons daartoe om waarde te heg aan die lewe, om alle tale en kulture te respekteer en om ons teen rassisme, seksisme, chauvisme en menseslagtings te verset...."

"Hier, in die taal van ons antieke verlede, praat ons tot die teenswoordige geslagte en diegene wat nog moet kom oor die belangrikheid van menslike solidariteit en eenheid..."

"Ons bedank die Ministerie en Departement van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie dat hulle ons gelei het in die strewe na ’n nuwe wapen. Ons rig ’n spesiale dank aan mnr.  Iaan Bekker, die ontwerper van hierdie wapen, wie se kreatiwiteit en patriotisme ons almal hierdie kosbare en ewigdurende geskenk gegee het.

"Terwyl ons vlag trots aan sy mas wapper as die intense inspirasie tot ’n inklusiewe nasionale identiteit , so moet ons wapen, wat die buitengewone skeppingskrag van ons mense deur die eeue heen beliggaam, ook ons verenigde en ongelyksoortige nasie inspireer tot ’n strewe om te straal soos die son."

Nkosi sikelel' iAfrika
Maluphakanyisw' uphondo lwayo,
Yizwa imithandazo yethu,
Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.

Morena boloka setjhaba sa heso,
O fedise dintwa la matshwenyeho,
O se boloke, O se boloke setjhaba sa heso,
Setjhaba sa South Afrika - South Afrika.

Uit die blou van onse hemel,
Uit die diepte van ons see,
Oor ons ewige gebergtes,
Waar die kranse antwoord gee,

Sounds the call to come together,
And united we shall stand,
Let us live and strive for freedom,
In South Africa our land.