|
Die
geskiedenis van die mielie
DIE
MIELIEPLANT, ’n soort reuse-gras, se spreekwoordelike wortels lê doer
in die gryse verlede in tropiese Mexiko.
Die mielie is blykbaar
reeds uit ’n wilde gras veredel nog voor die opbloei van die pre-Spaanse
beskawings in Amerika—dus lank voordat die Spanjaarde hulle in daardie
wêrelddeel gevestig het.
Een kenner het al
selfs na die mielie verwys as ’n kulturele artefak, ’n egte
mensvervaardigde voorwêreldlike plant wat nie in die vrye natuur
bestaan nie en slegs kan oorleef as die mens dit saai en beskerm.
Daarteenoor het die kulturele kompleksiteit van die pre-Spaanse
beskawings ook sterk op die verbetering van die mielieplant gesteun.
Die eerste graansoort
wat deur die vroeë sogenaamde Mesoamerikaners "mak gemaak"
is, was egter blykbaar nie die mielie nie, maar so min of meer ’n familielid van kanarievoëlsaad. Maar teen 1400 vC is mielies al tot aan
albei kuste van Mexiko verbou en was die kulturele ontwaking van die
mense in daardie streke onderweg.
Vir die Maja, Inka en
Asteke van Sentraal- en Suid-Amerika was die mielie ’n stapelvoedsel.
Dit was prominent in hul kunste en godsdienstige seremonies.
Uitbeeldings van mielies is in die bouvalle van hul stede gevind en
mieliepitte in hul grafte gekry. Die Asteke het selfs die praktyk van
bemesting verstaan en het buitengewoon goeie graanoeste gehad.
Die Indiane van
Noord-Amerika het so vroeg as 700 nC mielies in die suidwestelike deel
van die vasteland geplant. Die graansoort het daarna stadig noord- en
ooswaarts onder die Indiane versprei.
Vroeë Europese
ontdekkingsreisigers het dié graan van die Nuwe Wêreld na Spanje,
Frankryk en Italië gebring. Christophorus Columbus het eerste die
Europeërs daarmee laat kennis maak. Later is die lewens van die eerste
Europese koloniste in Amerika gered deur vriendelike Indiane wat in 1607
mielies na die doodhonger setlaars by Jamestown gebring het.
Die Indiane het die
witmense geleer hoe om mielies in hopies te plant deur dooie visse as
bemesting te gebruik. Die vinnige groei van die Amerikaanse kolonies was
in ’n groot mate aan die kweek van mielies te danke.
Die mielie is deur
seevaarders en ander reisigers oor die wêreld heen versprei en was teen
die einde van die sestiende eeu regoor die grootste deel van die
ontwikkelde wêreld ’n bekende gewas. ’n Chinese tekening van ’n soort
mielie dateer uit 1597.
Die bydrae wat dit in
Suid-Afrika as voedsel gelewer het, is op sigself onberekenbaar. Wat sou
talle van ons mense vandag nog gedoen het sonder hul porsie lekker
mieliepap in die oggend? |