地 Laslappie van Mieliestronk

PAMPOENE EN KIE.:

Vlesige voedsel, vars en vol pit

 

Pampoene, 地 waatlemoen, 地 bakvol komkommers en 地 spanspek

 

BO, van links heel bo, soos die horlosiewysers loop: Pampoene, 地 waatlemoen, 地 bakvol komkommers en 地 spanspek.

        

Foto van pampoene: BigFoto.com; foto van spanspekke: U.S. Department of Agriculture; foto痴 van waatlemoen en spanspek deur hul eienaars tot openbare besit verklaar

PAMPOENE, komkommers, spanspekke, waatlemoene... die pampoenfamilie, of Cucurbitaceae, is 地 tweesaadlobbige plantfamilie wat goed honderd genera (geslagte) met sowat agthonderd spesies (soorte) omvat.

 

Die meeste lede van di familie is eenjarige rankplante wat baie vinnig groei烈f al op die grond langs f as klimplante met hegrankies teen stellasies op. Plantkundiges beskou die vrugte as bessies. Die meeste van die vrugte het 地 betreklik harde skil (epikarp) en 地 dik, eetbare vrugvlees (mesokarp), waarin die sade ingebed l.

 

REGS: Ook die tsamma of wildewaatlemoen (Citrullus lunatus) is 地 lid van die pampoenfamilie. Dit groei wydverspreid in die Kalahari嵐n platliggende kruidgewas met rankies en gelobde blare en met sappige ronde vrugte, so groot soos volstruiseiers. Die pitte is ook eetbaar.

 

 

Die oerplant waaruit die huidige pampoenvariteite ontwikkel is, was vermoedelik inheems in Sentraal-Amerika. Pitte van pampoenverwante plante is al in Mexiko gevind, wat meer as 7000 jaar tot 5500 v.C. terugdateer. Vandag word pampoene egter op alle vastelande buiten Antarktika gekweek. 

 

Behalwe dat hulle baie vesel bevat, is pampoene ook ryk aan vitamien A en kalium.

 

En dan kan 地 mens wonder hoe die Afrikaans idoom ontstaan het dat iemand wat taamlik vreesloos is 渡ie vir koue pampoen skrik nie. Ook interessant is dat ons 地 sekere kliersiekte, naamlik pampoentjies, na die vrugte van bekende ou rankende groentesoort genoem het.

 

Die variteite van die spesie wat as komkommers geklassifiseer word, word meestal rou geet in die vorm van komkommerslaai. Die oerplant kom op sy beurt uit Suid-Asi.

 

Die spanspek, met sy geurige, soet vrugte, is weer waarskynlik inheems in Indi. Soos by pampoene is daar talle variteite, maar alle spanspekke is lede van dieselfde spesie (Cucumis melo).

    

SpanspekkeLINKS: Heel spanspekke en 地 oopgesnyde helfte waarvan die pitte (sade) verwyder is, plus 地 ander een waarin die pitte nog duidelik gesien kan word. Op die houtblad onder is spanspekskywe net reg om geet te word.

 

Foto: U.S. Department of Agriculture

 

Die sappige waatlemoene met hul rooi vrugvlees waaraan die gesin in die somervakansie so lekker smul, se land van oorsprong is onbekend. Tog weet ons dat die ou Egiptenare reeds duisende jare gelede waatlemoene geplant het. Die waatlemoen is natuurlik ook 地 ou gunsteling in Suid-Afrika. Hy en die smaaklose makataan is albei variteite van een spesie (Citrullus vulgaris).

 

PampoenbielieREGS: Die vrugte van die pampoenfamilie wissel baie in grootte, vorm en kleur. Party kan yslik groot word, soos hierdie 徒oningspampoen van 797 pond (byna 362 kg), wat deur 地 trotse Pampoenfees-koningin aan die w靡eld getoon word. Die foto is in 1999 in Barnesville, Ohio, geneem溶atuurlik in Amerika (waar anders?) waar dinge tradisioneel neig om altyd groter en beter te wil wees!

 

Foto: Reed Tychonski / The American Folklife Center /  U.S. Library of Congress

 


Klik hier om terug te keer na die Laslappie-bladwyser

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad