ín Laslappie van Mieliestronk

ín PosseŽl van LesothoPOSSEňL:
Die geboorte van die nuttige kleefbewysie

IN 1834 het ín boekhandelaar in Engeland, Chalmers, voorgestel dat spesiale kleefetikette op briewe geplak moes word as bewys dat die posgeld betaal is. Sů het die idee van posseŽls, soos ons dit vandag ken, ontstaan.

Rowland HillDrie jaar later, in 1837, is ín klein pamflet met die titel Poskantoor-hervorming: Die Belangrikheid en Toepasbaarheid Daarvan in Londen gepubliseer. Die skrywer van diť pamflet, Rowland Hill, het voorgestel dat posgeld deur die afsender betaal moes word. In Brittanje het die ontvanger van ín brief toe steeds die posgeld betaal en nie die afsender nie.

Koevert met posseŽlín Verdere voorstel van Hill, wat in sy lewe onder meer ín onderwyser was, was dat die afsender die posgeld op sy brief moes kon betaal deur ín klein kleefetiket te koop en dit dan op die koevert te plak.

Maar hoekom het die stelsel van betaal-by-ontvangs vir briewe nie so baie goed gewerk nie?  Een probleem was dat iemand aan wie ín brief geaddresseer was, kon weier om die brief in ontvangs te neem. Bedrieglike skelmstreke, soos waar gekodifiseerde inligting op die koevert aangebring is, wat die geaddresseerde met een kyk sou kon ontsyfer om net daarna ontvangs en betaling van die brief te weier, was glad nie ongewoon nie.

Hoewel Hill se planne (soos so dikwels met nuwighede gebeur) nie deur almal en oral met ope arms verwelkom is nie, het die Britse parlement die voorstelle nŠ ín ondersoek goedgekeur. Daar is bepaal dat kleefetikette op staatskoste gedruk en by poskantore verkoop moes word. Hill is aangestel om die nuwe posstelsel in werking te stel.

Die Penny BlackREGS: Die Penny Black.

Die eerste posseŽls is op 1 Mei 1840 in Brittanje te koop aangebied. Die kop van koningin Victoria, die destydse koningin, het op die seŽls verskyn. Twee soorte seŽls is aanvanklik gedruk: ín swart seŽl, wat een pennie gekos het (die sogenaamde Penny Black) en ín bloue ter waarde van twee pennies. Die nuwe posstelsel het toe as die Penny Post bekend geraak.

Die velle waarop die eerste seŽls gedruk was, was nog nie geperforeer nie, en die seŽls moes met ín skÍr uitgesny word. Die seŽls het egter reeds ín watermerk gehad om vervalsings uit te skakel.

Hierdie nuwe stelsel was dadelik ín groot sukses en het weldra regdeur die wÍreld verspreióook na die Kaap, wat ín Britse kolonie was. Trouens, party van die wÍreld se beroemdste en skaarsste seŽls is deur die negentiende-eeuse Britse kolonies uitgereik, want die oplae was dikwels klein en drukfoute het soms op ín deel van ín bepaalde oplaag voorgekom.

Van die beroemdste seŽls van alle tye is die Kaapse driehoekseŽls. Die eerste Kaapse posseŽls (ter waarde van een en vier pennies) is in 1853 uitgereik. VanweŽ hul uitsonderlike vorm was hierdie seŽls van die begin af baie gewild by versamelaars, en onbeskadigde eksemplare is vandag heelwat werd.

ín Kaapse driehoekseŽlLINKS: ín Kaapse driehoekseŽl.

In Brittanje het Rowland Hill (1795-1879) in 1846 sekretaris van die posmeester-generaal geword en hy is later (1854) as poskantoorsekretaris aangestel. Sir Rowland is in 1860 tot ridder geslaan en het in 1864 die tuig neergelÍ. Hy is in die Westminster-abdy begrawe.

Sů het posseŽls dan ontstaanódie gegomde papiertjies wat, net soos banknote, op hul eie manier baie werd kan wees en kommunikasie moontlik maak soos selfs Rowland Hill dit seker in sy wildste drome nie kon voorsien het nie. Die koms van e-pos het wel die konvensionele brief ín gevoelige slag toegedien. Maar almal het nog lank nie toegang tot rekenaars en die internet nie, terwyl pakkies met goedere tog ook nie per e-pos gestuur kan word nie. Daarvoor is die betroubare ou posseŽl dikwels steeds nodig.

PosseŽls oor alles en nog wat
BO: Is daar iets of ín beroemde iemand wat nog nie die een of ander tyd Írens ter wÍreld op ín posseŽl verskyn het nie, kan ín mens wel vra. Hier, van links heel bo soos die horlosiewysers loop, is:
ē  Albert Einstein, die wiskundige genie en vader van die relatiwiteitsteorie;
ē  ín hoephoep (voŽlsoort);
ē  prinses Grace van Monaco, die Hollywood-aktrise Grace Kelly van weleer wat met ín prins getrou het;
ē  Laika, die eerste hond wat in die ruimte was; en
ē  ín oerdier, nogal op ín ou Suid-Afrikaanse seŽl.
(Let wel: Die seŽls in hierdie versamelinkie is nie noodwendig in hul regte groottes en in die korrekte verhoudings tot mekaar nie.)


Klik hier om terug te keer na die Laslappie-bladwyser

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad